Қазақстандағы тіл әралуандығы – ел бірлігінің негізі

Қазақстандағы тіл әралуандығы – ел бірлігінің негізі

Қазақстанда оқу жылының басында, 5 қыркүйекте, атап өтілетін ерекше мереке бар. Бұл – Қазақстан халқының тілдері күні.
Бұл мерекенің негізгі идеясы – Қазақстан халықтары арасында қазақ тілін дамыту және насихаттау, қазақ мәдениеті мен дәстүрлерін дәріптеу, көпұлтты мемлекеттің тұтастығы мен ынтымағын қалыптастыру, жас ұрпақты басқа халықтардың дәстүрі мен мәдениетіне құрметпен қарауға тәрбиелеу. Егемен Қазақстанның жаңа тарихындағы маңызды оқиға болып саналатын бұл күннің тарихы 1998 жылдан бастау алады.
Еліміз тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасқан алғашқы жылдардан бастап мемлекет басшылығы тіл саясатына айрықша көңіл бөліп келеді.
Тарихи жағдайларға байланысты Қазақстан Республикасының халқы көптеген этностардың бірлігінен құралған. Қазіргі әлемдегі өзгерістер әртүрлі ұлт өкілдері арасындағы өзара түсіністік пен өзара құрметтің нәзік тепе - теңдігін сақтаудың қаншалықты маңызды екенін көрсетіп отыр. Бүгінде бұл күн еліміздің әрбір саналы азаматына жақын деп сеніммен айта аламыз.
Еліміздегі ресми тіл саясаты – құрметке негізделген тілдік ортаны қалыптастырудағы маңызды қоғамдық - саяси және әлеуметтік - мәдени құндылықтардың бірі. Ұлттық статистика бюросының мәліметтері бойынша, Қазақстанда тұратын 124 ұлт өкілінің өз тілдерін дамытуға мүмкіндігі бар.
Қазақстанда қазақ және орыс тілдерінен басқа, 4 этникалық азшылықтың – өзбек, ұйғыр, тәжік және украин халықтарының – ана тілдерінде білім беру ресми түрде жүзеге асырылады. Бұл тілдер жалпы білім беретін мектептерде толыққанды оқыту тілі ретінде қолданылады.
Сонымен қатар мәдени және рухани қолдау орталықтары жұмыс істейді. Қазақстанда мәдени және рухани қолдау орталықтары белсенді дамып келеді. Олар бірнеше негізгі санатқа бөлінеді: мемлекеттік мәдениетаралық институттар, этномәдени бірлестіктер, діни рухани басқармалар және ғылыми - зерттеу орталықтары. Олардың басты мақсаты – дәстүрлерді сақтау, конфессияаралық диалогты дамыту және ұлттық бірлікті нығайту.
Еліміз тәуелсіздік алғаннан бері Қазақстандағы барлық этностардың тілдерін дамыту үдерісімен қатар, титулды ұлттың – қазақ тілінің мәртебесін арттыру бағытында жүйелі әрі жемісті жұмыстар жүргізіліп келеді.
Мемлекеттік тілді дамыту бағдарламасының мақсаты – қазақ тілінің ұлтаралық қатынас тілі деңгейіне жетуін қамтамасыз ету.
Қазақстан Республикасының Президенті Қасым - Жомарт Кемелұлы Тоқаев бағдарламалық сөздерінде тіл саясатына қатысты өз ұстанымын бірнеше рет білдірді. Ол: «Қазақстанда ешкімнің азаматтарға тұрмыста немесе қоғамдық ортада қай тілде сөйлесу керектігін таңуға құқығы жоқ», – деп атап өтті.
Мемлекет басшысы тіл мәселесі төңірегінде дау туғызудың орынсыз екенін және қоғамның бөлінуіне, араздықтың өршуіне бағытталған кез келген арандатушылық әрекеттердің заң бойынша қатаң тоқтатылатынын атап көрсетеді.

Қазақ тілі мемлекеттік тіл мәртебесіне ие. Сонымен қатар орыс тілі ресми мәртебеге ие және еліміздің мәдени, білім беру және қоғамдық - саяси өмірінде маңызды рөл атқарады.
Қасым - Жомарт Тоқаев бірнеше рет атап өткендей, бірнеше тілді – қазақ, орыс, ағылшын және басқа тілдерді – білу жастар үшін табиғи артықшылық әрі жаһандық әлемде табысқа жетудің кепілі болып табылады.

Әл - Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
шетелдіктердің тілдік және жалпы білім беру дайындығы кафедрасының
аға оқытушылары: М. П. Ешимов, А. К. Ахмедова