Сайтқа кіру Тіркелу

Еркіліктің он сегіз тозағы

Балаларға базарлық болатын ежелгі аңыздар
Еркіліктің он сегіз тозағы
Үлкен Тәңір Еркілікті жер астына айдап түсіргеннен кейін Үш Құрбыстан оған өлгендердің жандарын сотқа тартып, жазалауды тапсырды. Осылайша, барлық өлгендердің тағдыры Еркіліктің қолына көшті.
Еркілік қара темір сарайда тұрды. Бұл сарай тоғыз өзеннің Тойболдымға құятын құйылысында орналасқан. Тойболдым өзенінің жағасын жасыл бөкселі, жадау көкірек, жақ сүйектері үлкен қайық тәрізді Жұтпа дейтін су құбыжықтары мекендеген. Еркіліктің саарйын осы Жұтпалар күзеткен.
Тойболдымның арнасы адамдардың көз жасына толып аққан. Оның үстінен аттың қылынан жасалған көпір тартылған. Оны «қыл көпір» дейді. Еркіліктің патшалығын мекен еткен өлген адамдардың қисапсыз көп жандары патшалықтан қашуды ойласа, осы қыл көпірге аяқ басқанда - ақ өзенге құлап кетіп, толқындар оны Еркіліктің қапас патшалығына қайтарып әкелер еді.
Еркіліктің өзі суда ескексіз қара қайықпен жүзіп жүреді, ал жерде көк қасқа бұқаға мінеді. Бұған дейін бір кездерде Еркілік ақ арғымаққа мініп жүрген. Бірақ оны Тәңірдің бір батырының жанына айырбастап жіберген. Ал Тәңір оны алдайды. Жанның орнына қара бұқа беріп, оған теріс қарап отыруға және қамшының орнына айбалтамен қуалауға бұйырады.
О дүниелік болған әрбір адамның жаны көрілмеске айналады. Көрілместердің тағыдыры иесінің тіршіліктегі жақсылы - жаманды істеріне байланысты болады. Ізгілікті адамдардың жаны Еркіліктің сотынан кейін Арун - Сюдунға көшеді. Осындағы Үлкен Тәңірдің тағының айналасында олар ару - немеге, яғни аруақтарға айналады. Жаман адамның жаны өзінің кеселді істері үшін жаза тартып, Еркіліктің Төменгі әлеміне барады. О дүниеге көшкен сәтінен бастап Еркіліктің малайы – алшыға (сайтан, қара - неме) айналады. Алшы адамдарға жамандық жасап, ауру - сырқауға шалдықтырып, өз патшалығына туыстарын еліктіріп тартуға тырысады.
Жер астында он сегіз тозақ (тама) бар. Солардың әрқайсысында Еркіліктің жүз мың алшысы қызмет жасап, жер бетін кезіп, өлгендердің жанын аулайды. Еркек алшылар – шұтқыр, әйелдері – шүлмүс (албасты) деп аталады.
Албастының бар күші бір тал алтын қылшықта сақталады. Шұтқырлар сияқты, олар да қартаймайды, өлмейді және өз беттерімен ұрпақ жаймайды.
Қара - немелер теке мен тікен бар жерде жүрмейді. Сондықтан олардан сақтану үшін тікенді жерді паналауға болады.
Шұтқырлар әр алуан. Олардың ішінен, егер шақырып көндіре алса, тек тейрандарды көзбен көруге болады. Тейранның бір аяғы мен бір қолы ғана бар. Әу баста кімге келсе, сол оның қожасы болады, қожасының әмірін еш уақытта екі етпейді. Есесіне кейін оданг құтылу өте қиын. Егер құтылмаса, ол өз қожасының жанын жаулап алады.
Адамды шұтқырға немесе албастыға айналдыратын он күнә бар. Оларға кісі өлтіру, бұзықтық, ұрлық жасау, өтірік, өсек айту, ұрыс - керіс, қиянат, жаман ой, қызғаныш, күдікшілдік сияқты мінез - құлық, әрекеттер жатады.

жиған - терген
Бегімхан КЕРІМХАНҰЛЫ
М. Әуезов атындағы ЖОББ мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі
Павлодар қаласы
Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі
Кері қайту
Ұқсас жаңалықтар:
Салиқалы бала қайдан шығады?

Салиқалы бала қайдан шығады?

Үйде жүрсіз. Көршіңіз бірдеңе деп ұрыс шығарды. Сіз сабырлық таныттыңыз. Бетінен алып, төсіне шапқан жоқсыз. Керісінше, жақсылық жасадыңыз. Бұл үнемі...
Ашына атауы

Ашына атауы

Әбілет пен Тәбілеттің алғаш туған баласы Ібіліс екен. Онан кейін Ашына деген қызды туыпты. Артынша Дию мен Жын деген егіз баласы дүниеге келіпті...
Шұғылалы шартарап

Шұғылалы шартарап

Аокигахара («Жасыл ағаштар жазығы») – Жапонияның Хонсю аралындағы Фуджи тауының етегіндегі орман. Жанартаудың дәл етегінде орналасқан орман бұл...
Тяран-Мызықайды сәуегейлігі

Тяран-Мызықайды сәуегейлігі

Жалмауыз аждаһаны жеңген Тяран - Мызықайдың кейпі адам тәріздес болып, жер бетін шарлап жүргенімен, оның кім екенін, қайдан келгенін ешкім білмеген....
Шәкәрiм атамыздың нақыл сөздері

Шәкәрiм атамыздың нақыл сөздері

Ауру тек денеде ғана болмайды, мінезде де бар. Егер біреуден жаман мінез көрсең, оған шипа сұрап дұға қыл. Оған жабысқан кеселден сені сау қылған...
Пікірлер: 0
Пікір білдіру
Ақпарат
Қонақтар,тобындағы қолданушылар пікірін білдіре алмайды.
Абайдың қара сөздері, Ашық сабақ, Бастауыш, Информатика, Мұқағали Мақатаев, Мұқағали Мақатаевтың өлеңдері, Русский язык, Сабақ жоспары, Тәуелсіздік, Физика, Химия, абай құнанбаев қара сөздері, абай құнанбайұлының қара сөздері, ана тілі, ағылшын тілі, ағылшын тілінен сабақ жоспары, бала-бақша, балабақша, бастауыш сынып, баяндама, биология, география, дүниетану, математика, математикадан сабақ жоспары, нақыл сөздер, презентация, сайыс, сайыс сабақ, сауат ашу, сценарий, тарих, тақпақ, технология, тәрбие сағаты, Қазақ әдебиеті, қазақ тілі, қазақ тілінен сабақ жоспары, қысқа мерзімді жоспар, өлең

Барлық тегтерді көрсету