Сайтқа кіру Тіркелу

Бәс тігу дәстүрі

Ұмытылған ұлт дәстүрлері
Бәс
«Бәс» /салт/. «Осындай даңқ пен атаққа ірі ас пен тойға бәс жеңімпаздары да ие болған» /Жас Алаш/. Ел ішінде ертеден келе жатқан қызықты салт пен әдеттің бірі – бәс тігу. Бұл ас пен тойда ғана емес, әр уақытта бола беретін қызықты бәсеке. Бәстің түрі де көп болады. Айталық, күш сынасу, ауыр тас көтеру, өгізді, түйені көтеру, судан жүзіп өту, бір қойдың етін бір өзі жеп кету, күрес, мергендік сайысы, жаяу жарыс, т. б. Бәс шарттары бойынша оған бәйге тігіледі. Бәйгені ұтылған жақ немесе ұйымдастырушылар төлейді. Оған дәмелілер қатысады. Бұл көпшілік алдында өтеді. Бәс жеңімпаздары құрметке бөленеді, мақтау алады. Оның есімін де жұрт ұмытпай айтып жүреді. Айталық, ХІХ ғасырдың орта кезінде Шығыс Қазақстанда өмір сүрген Малмақ деген өте күшті адам үлкен аста салмағы 700 келідей тасты көтеріп әкелген. «Малмақ көтерген тас» деп аталатын осы ескерткіш бұл күндері Үржар ауданы жерінде жатыр. Карон палуанмен бәсте Балуан Шолақ (1864 - 1919) 51 пұт кір тасын көтерген. Арқаның әйгілі палуаны Таңатқан Дүйсекейұлы (1899 - 1966) бәске тігілген атан өгізді көтеріп әкеткен.
ХІХ ғасырдың орта кезінде саяхатшы - зерттеуші орыстармен бәстесіп Ораз деген кісі Маңғыстаудағы Шерқала атты биік шың басынан секіріп жерге аман түскен. Содан бастап бұл жер «Ораз ұшқан» деп аталады.
Осындай бәсте кейде кісі күлерлік, ерсі жайлар да кездесе береді. ХІХ ғасырда Тінет руы Шінтән деген кісі тірі кесірткені жұтып жіберіп жақы киген. 1965 жылдары Жанкелдин ауданы Станция деген жерінде Жақсылық пен Сейілбек деген екі жігіт осындай бәсте әрқайсысы 40 сона жеп қойған. Сол сияқты сары масаға таланып 4 сағат қозғалмай отырғандар, бір қойдың етін бір өзі жегендер, 40 кесе іркіт ішкендер де, бір қарын майды бір өзі жеп кеткендер де ел ішінде жиі кездескен. Бәске өзіне сенген мықтылар мен күштілер, ерік жігері мол жігіттер қатысқан.

әзірлеген
Бегімхан КЕРІМХАНҰЛЫ
М. Әуезов атындағы ЖОББ мектептің қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі
Павлодар қаласы
Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі
Кері қайту
Ұқсас жаңалықтар:
Ұмытылған ұлт дәстүрлері: теңсерік

Ұмытылған ұлт дәстүрлері: теңсерік

«Теңсерік» /дәстүр/. «Жерін теңсерікке беретін есепқор байлар» /З. Ақышев/. бұрын шөп дайындағанда байлар жұртты үмеге шақырады....
Жетістіктің жүз қадамы: жалқаулық

Жетістіктің жүз қадамы: жалқаулық

Жалқаулық – адам бойындағы жағымсыз құбылыс, түсініксіз де құбылыс. «Негізінде, жалқау адамдар жоқ, тек алдыға қойған мақсаты жоқ немесе қызықтыратын...
Қызқашар

Қызқашар

«Бұлайша қызқашар дәстүрін өткізетін үйді «болыс үй» дейтін көрінеді» /Х. Арғынбаев/. күйеудің алғашқы келісуі «ұрын келу» десе, қыздың атастырылған...
Сәукеле кигізу

Сәукеле кигізу

Сәукеле кигізу /салт/. «Қара мақпал сәукеле, Шашың басар жар - жар - ау» /Жар - жар/. Өмірде қазақ салт - дәстүрлерінің түрі көп. Соның ішінде...
Балуан Шолақ

Балуан Шолақ

Баймырзаұлы Балуан Шолақ (Нұрмағанбет) (1864 – 1916) — қазақтың халық композиторы, ат ойынының түрлі тәсілін меңгерген өнерпазы, күш өнерін көрсеткен...
Пікірлер: 0
Пікір білдіру
Ақпарат
Қонақтар,тобындағы қолданушылар пікірін білдіре алмайды.
Абайдың қара сөздері, Ашық сабақ, Бастауыш, Информатика, Мұқағали Мақатаев, Мұқағали Мақатаевтың өлеңдері, Русский язык, Сабақ жоспары, Физика, Химия, абай құнанбаев қара сөздері, абай құнанбайұлының қара сөздері, ана тілі, ағылшын тілі, ағылшын тілінен сабақ жоспары, бала-бақша, балабақша, бастауыш сынып, баяндама, биология, география, дүниетану, ертегі, математика, математикадан сабақ жоспары, нақыл сөздер, презентация, сайыс, сайыс сабақ, сауат ашу, сценарий, тарих, тақпақ, технология, тәрбие сағаты, Қазақ әдебиеті, қазақ тілі, қазақ тілінен сабақ жоспары, қысқа мерзімді жоспар, өлең

Барлық тегтерді көрсету