Қазақша түс жору: Түстердің мәні мен мағынасы

Қазақша түс жору: Түстердің мәні мен мағынасы

Адам баласы ерте заманнан бері түске ерекше мән берген. Түс көру – адам өмірінің ажырамас бөлігі. Кейбір түстер адамға қуаныш сыйласа, енді бірі алаңдаушылық тудырады. Қазақ халқы да түсті жай ғана ұйқыдағы көрініс емес, белгілі бір хабар немесе белгі ретінде қабылдаған. Сондықтан халқымызда түс жору дәстүрі ерте кезден қалыптасқан. Түсті дұрыс жорып, оның астарындағы мағынаны түсінуге тырысқан.

Түс көрудің халық арасындағы орны
Қазақ халқында «Түс – тәңірдің аяны» деген сөз бар. Бұл түстің адамның өмірімен, тағдырымен байланысты болуы мүмкін екенін білдіреді. Ертеде адамдар көрген түстерін ауылдың ақсақалдарына, көріпкел немесе дана кісілерге айтып, жорытатын болған. Әсіресе ерекше, есте қалған түстерге үлкен мән берілген.

Ислам дінінде де түстің орны ерекше. Діни түсінік бойынша түстер үшке бөлінеді:

1. Жақсы түс – Алладан келген сүйінші хабар.
2. Жаман түс – шайтаннан болатын қорқынышты көріністер.
3. Күнделікті ой мен уайымнан туған түс.

Сондықтан әрбір түсті бірден шындыққа айналады деп қабылдауға болмайды. Оның мазмұнына, адамның жағдайына байланысты қарау қажет.

Ақ түс көру
Ақ түс қазақ халқында тазалықтың, адалдықтың және жақсылықтың белгісі болып саналады. Түсіңізде ақ киім, ақ үй немесе ақ түсті заттарды көру – жақсы жаңалықтың белгісі.

Ақ гүл көру – қуанышқа, ақ жолға шығуға немесе армандардың орындалуына жорылады. Ақ ат көру де өте жақсы ырым саналады. Ол абыройдың артуын, беделдің көтерілуін білдіреді.

Қара түс көру
Қара түс көбіне сақтықты қажет ететін белгі ретінде қабылданады. Дегенмен әрбір қара түсті түс міндетті түрде жамандықтың нышаны емес.

Қара бұлт көру – уақытша қиындықтарға, алаңдаушылыққа меңзейді. Ал қара киім кей жағдайда қайғыны немесе маңызды өзгерісті білдіруі мүмкін. Егер түс соңында жарыққа ұласса, қиындықтың артынан жақсылық келеді деп жорылады.

Су көру
Су – қазақ түс жоруында ең жиі кездесетін белгілердің бірі.

Таза әрі мөлдір су көру – денсаулықтың жақсаруына, берекеге, тыныш өмірге белгі. Ал лай су көру – шешілмеген мәселелердің бар екенін көрсетеді.

Өзеннен жүзіп өту – кедергілерді жеңу, жаңа кезеңге қадам басу деген сөз. Ал сарқырама көру өмірде үлкен өзгерістер болатынын білдіреді.

Ат көру
Қазақ үшін жылқы – қасиетті жануар. Сондықтан түсте ат көру көбіне жақсы ырым саналады.

Ақ ат – қуанышқа, бақытқа, абыройға.
Қара ат – күш - қуатқа, билікке.
Шауып келе жатқан ат – тез арада болатын өзгерістерге.
Атқа міну – мақсатына жетуге, қызметте жоғарылауға жорылады.

Егер ат жуас болса, өмір жолыңыздың сәтті болатынын білдіреді.

Бала көру
Түсіңізде кішкентай бала көрсеңіз, бұл көбіне қуаныштың, жаңа бастаманың белгісі.

Күліп тұрған бала – жақсы хабарға.
Жаңа туған нәресте – күтпеген қуанышқа.
Ұл бала – табысқа, күшке.
Қыз бала – бақытқа, сүйінші жаңалыққа жорылады.

Халық арасында «Бала көрсең – бақ көресің» деген түсінік бар.

Үй көру
Үй адамның ішкі дүниесін және отбасы жағдайын бейнелейді.

Кең әрі жарық үй – молшылыққа.
Жаңа үй – өмірдегі жаңа кезеңге.
Ескі үй – өткенді еске алуға немесе бұрынғы мәселелердің қайта оралуына.
Үй салу – болашақ жоспарлардың жүзеге асуына белгі.

Егер түсіңізде үйіңізді тазалап жүрсеңіз, бұл өміріңіздегі қиындықтардан арылуды білдіреді.

Ақша көру
Көп адам түсінде ақша көрсе, байып кетемін деп ойлайды. Алайда түс жоруында бәрі бірдей емес.

Қағаз ақша – жаңалыққа немесе іскерлік ұсынысқа.
Тиын ақша – ұсақ мәселелерге.
Ақша санау – табысқа жету үшін еңбек ету қажеттігін білдіреді.
Ақша табу – күтпеген мүмкіндікке жорылады.

Тіс көру
Тіс туралы түстер халық арасында ерекше мәнге ие.

Сау әрі ақ тістер – денсаулық пен күштің белгісі.
Тістің түсуі – туыстар арасындағы өзгерістерге.
Тісті тазалау – қиындықтарды шешуге ұмтылуды білдіреді.

Бұл түстерді жоруда адамның көңіл - күйі мен түс барысы да маңызды рөл атқарады.

Құс көру
Құс – еркіндіктің, хабардың белгісі.

Ақ көгершін – бейбітшілікке.
Бүркіт – жеңіске және мәртебеге.
Қарлығаш – қуанышты хабарға.
Ұшып жүрген құстар – алыс сапарға немесе жақсы жаңалыққа жорылады.

Егер құс қолыңызға қонса, бұл үлкен мүмкіндікке ие болудың белгісі деп есептеледі.

Жылан көру
Жылан түс жоруында әртүрлі мағына береді.

Бейбіт жатқан жылан – даналықтың немесе жасырын күштің белгісі.
Шабуыл жасаған жылан – сақтықты қажет ететін жағдайға.
Жыланды жеңу – қиындықтарды еңсеруге.
Жыланды өлтіру – қарсыластардан үстем түсуге жорылады.

От көру
От – қуаттың, өзгерістің белгісі.

Жанып тұрған таза от – табысқа.
Ошақтағы от – отбасы берекесіне.
Үлкен жалын – өмірдегі маңызды өзгерістерге.
Өрт көру – эмоциялардың күшеюін немесе күтпеген жағдайларды білдіреді.

Ағаш көру
Ағаш қазақ дүниетанымында өмірдің, ұрпақтың және берекенің символы.

Жасыл ағаш – денсаулыққа және ұзақ өмірге.
Жемісті ағаш – молшылыққа.
Қураған ағаш – шаршау мен қиындықтарға.
Ағаш отырғызу – игі істің басталуына жорылады.

Түс жоруда нені ескеру керек?
Түс жору кезінде бірнеше маңызды нәрсеге назар аудару қажет:

* Түстегі негізгі оқиға;
* Түсті көрген кездегі көңіл - күй;
* Түстегі адамдар мен заттар;
* Түстің қаншалықты анық есте қалуы;
* Түстің қай уақытта көрілгені.

Халық арасында таңға жақын көрілген түстердің ықтималдығы жоғары болады деген түсінік бар. Алайда бұл міндетті түрде орындалады дегенді білдірмейді.

Қазақтың түс туралы нақыл сөздері
Қазақ халқында түс туралы көптеген мақал - мәтелдер мен нақыл сөздер сақталған:

* «Жақсы түс – жарым ырыс».
* «Түс түлкінің боғы».
* «Түсті суға айтса кетеді».
* «Түс – адамның ішкі жан дүниесінің айнасы».
* «Жақсы түс көрсең, жақсылыққа жоры».

Бұл сөздер халқымыздың түс мәселесіне байыппен қарағанын көрсетеді.

Түс жору – қазақ халқының бай рухани мұрасының бір бөлігі. Ата - бабаларымыз түстер арқылы өмірдегі оқиғаларды болжауға, сақтануға немесе үміттенуге тырысқан. Дегенмен кез келген түсті абсолютті шындық деп қабылдауға болмайды. Көп жағдайда түс адамның ойы, сезімі, күнделікті күйзелісі мен армандарының көрінісі болуы мүмкін.

Сондықтан жақсы түс көрсеңіз – жақсылыққа жорып, қуанышпен қабылдаңыз. Ал жағымсыз түс көрсеңіз – оған қатты алаңдамай, сақтық жасап, жақсы ойда болған жөн. Қазақ халқының даналығы бойынша, адамның ниеті мен ісі оның тағдырын айқындайды. Түс – соның бір белгісі ғана.